# สำนักงานส่งเสริมการเรียนรู้ประจำจังหวัดพังงา
[x] ปิดหน้าต่างนี้
 


 

  
ผ่าตัดกระดูกสันหลัง เสี่ยงกระทบเส้นประสาทแค่ไหน?
โดย : RobRuThai   เมื่อวันที่ : ศุกร์ ที่ 13 เดือน พฤศจิกายน พ.ศ.2569   


ผ่าตัดกระดูกสันหลัง เสี่ยงกระทบเส้นประสาทแค่ไหน?

การผ่าตัดบริเวณกระดูกสันหลังมีโครงสร้างสำคัญหลายส่วนอยู่ใกล้กัน ทั้งไขสันหลัง รากประสาท หมอนรองกระดูก และหลอดเลือดที่ทำหน้าที่หล่อเลี้ยงเนื้อเยื่อ จึงมีโอกาสเกิดการระคายเคือง กดทับ หรือบาดเจ็บต่อเส้นประสาทระหว่างทำหัตถการได้ โดยเฉพาะกรณีที่มีพังผืด กระดูกผิดรูป หรือช่องไขสันหลังตีบแคบ อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันมีวิธีประเมินความเสี่ยงล่วงหน้าและเทคโนโลยีเฝ้าระวังการทำงานของระบบประสาทระหว่างผ่าตัด ช่วยให้ทีมแพทย์ตรวจพบความเปลี่ยนแปลงได้เร็วขึ้นและพิจารณาแก้ไขได้อย่างเหมาะสม

ความเสี่ยงต่อเส้นประสาทเกิดขึ้นในขั้นตอนไหนได้บ้าง
เส้นประสาทอาจได้รับผลกระทบจากหลายกลไก ไม่ได้เกิดเฉพาะตอนที่เครื่องมือผ่าตัดเข้าใกล้เส้นประสาทเท่านั้น ตัวอย่างเช่น การเลาะเนื้อเยื่อเพื่อเปิดทางเข้าถึงกระดูกสันหลัง การนำชิ้นส่วนหมอนรองกระดูกออก การขยายช่องทางเดินเส้นประสาท หรือการใส่อุปกรณ์ยึดตรึงกระดูกสันหลัง
ความเสี่ยงยังขึ้นอยู่กับตำแหน่งและความซับซ้อนของโรคด้วย เช่น ผู้ที่มีภาวะกระดูกสันหลังคดหรือผิดรูปมาก อาจต้องมีการปรับแนวกระดูกหลายระดับ ส่วนผู้ที่มีพังผืดจากการผ่าตัดครั้งก่อน อาจมีเนื้อเยื่อยึดติดกับโครงสร้างเส้นประสาท ทำให้แยกชั้นเนื้อเยื่อได้ยากกว่าปกติ ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นมีตั้งแต่อาการชาหรือปวดร้าวเพิ่มขึ้น กล้ามเนื้อบางส่วนอ่อนแรง ไปจนถึงความผิดปกติของการควบคุมการขับถ่ายในกรณีที่มีโครงสร้างประสาทสำคัญได้รับบาดเจ็บ ความรุนแรงแตกต่างกันตามตำแหน่งและลักษณะความเสียหาย

ก่อนเข้าห้องผ่าตัด แพทย์ประเมินความเสี่ยงอย่างไร
การประเมินเริ่มจากการตรวจระบบประสาทอย่างละเอียด เพื่อให้ทราบว่าก่อนผ่าตัดผู้ป่วยมีความผิดปกติอยู่แล้วหรือไม่ ข้อมูลนี้มีความสำคัญมาก เพราะช่วยให้ทีมรักษาเปรียบเทียบการทำงานของเส้นประสาทหลังผ่าตัดได้อย่างถูกต้อง
แพทย์อาจตรวจความแข็งแรงของกล้ามเนื้อแต่ละกลุ่ม การรับความรู้สึกตามบริเวณต่าง ๆ การตอบสนองของรีเฟล็กซ์ รวมถึงการเดินและการทรงตัว หากมีอาการผิดปกติด้านการขับถ่ายหรือความรู้สึกบริเวณก้นและอวัยวะเพศ ก็ต้องแจ้งแพทย์โดยตรง เนื่องจากอาจสัมพันธ์กับการกดเบียดเส้นประสาทส่วนปลายของไขสันหลัง
การตรวจภาพทางการแพทย์ช่วยให้เห็นตำแหน่งที่ต้องผ่าตัดและโครงสร้างใกล้เคียง โดยเลือกใช้ตามข้อบ่งชี้ เช่น
•  MRI ใช้ประเมินหมอนรองกระดูก ไขสันหลัง รากประสาท และเนื้อเยื่ออ่อน
•  CT Scan ช่วยแสดงรายละเอียดของกระดูก แนวกระดูก และโครงสร้างที่เกี่ยวข้องกับการใส่อุปกรณ์
•  ภาพเอกซเรย์ โดยเฉพาะภาพขณะยืนหรือภาพเคลื่อนไหวในบางกรณี ช่วยประเมินแนวกระดูกและความมั่นคงของกระดูกสันหลัง
จากนั้นแพทย์จะนำผลตรวจมาพิจารณาร่วมกับอาการจริง เพื่อกำหนดระดับกระดูกที่จะผ่าตัด วิธีเข้าถึงตำแหน่งโรค และความจำเป็นในการใช้ระบบเฝ้าระวังพิเศษ

IONM คืออะไร ทำหน้าที่เฝ้าระวังเส้นประสาทอย่างไร
หนึ่งในเทคโนโลยีที่ใช้ระหว่างการผ่าตัดกระดูกสันหลังคือ Intraoperative Neuromonitoring หรือ IONM เป็นการติดตามสัญญาณทางไฟฟ้าที่สะท้อนการทำงานของระบบประสาทในระหว่างผ่าตัด โดยติดตั้งขั้วกระตุ้นและขั้วรับสัญญาณตามตำแหน่งที่เหมาะสม จากนั้นผู้เชี่ยวชาญจะติดตามรูปแบบสัญญาณและแจ้งทีมผ่าตัดเมื่อพบความเปลี่ยนแปลงที่น่าสงสัย การเฝ้าระวังอาจใช้หลายวิธีร่วมกัน เพราะแต่ละวิธีประเมินการทำงานของระบบประสาทคนละส่วน

เครื่องมือติดตามหลักที่พบได้บ่อย
1. SSEP หรือ Somatosensory Evoked Potentials
เป็นการกระตุ้นเส้นประสาทรับความรู้สึกบริเวณแขนหรือขา แล้วบันทึกสัญญาณที่ส่งผ่านไขสันหลังขึ้นไปยังสมอง วิธีนี้ช่วยประเมินเส้นทางการรับความรู้สึก หากสัญญาณมีขนาดลดลงหรือใช้เวลาส่งผ่านนานขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ทีมแพทย์จะตรวจสอบว่ามีปัจจัยใดรบกวนการทำงานของระบบประสาทหรือไม่
2. MEP หรือ Motor Evoked Potentials
เป็นการกระตุ้นผ่านขั้วไฟฟ้าที่ติดบริเวณหนังศีรษะ แล้ววัดการตอบสนองของกล้ามเนื้อแขนหรือขา เพื่อประเมินเส้นทางประสาทที่ควบคุมการเคลื่อนไหว วิธีนี้มีประโยชน์ในการติดตามการทำงานของระบบประสาทสั่งการ ซึ่งอาจได้รับผลกระทบจากการผ่าตัดบริเวณไขสันหลัง
3. EMG หรือ Electromyography
เป็นการตรวจสัญญาณไฟฟ้าจากกล้ามเนื้อ สามารถใช้ติดตามกิจกรรมของกล้ามเนื้อที่สัมพันธ์กับรากประสาท และช่วยประเมินการระคายเคืองของเส้นประสาทในบางช่วงของการผ่าตัด โดยเฉพาะหัตถการที่เกี่ยวข้องกับการใส่สกรูหรืออุปกรณ์ใกล้รากประสาท
การเลือกใช้แต่ละเทคนิคไม่ได้เหมือนกันในผู้ป่วยทุกราย แพทย์จะพิจารณาจากตำแหน่งผ่าตัด โรคที่เป็นอยู่ และความเสี่ยงเฉพาะบุคคล บางกรณีอาจใช้ SSEP และ MEP ร่วมกันเพื่อให้ครอบคลุมทั้งระบบรับความรู้สึกและระบบสั่งการมากขึ้น

เมื่อสัญญาณผิดปกติ ทีมผ่าตัดจะทำอะไรต่อ
หากระบบติดตามพบว่าสัญญาณเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญ ไม่ได้หมายความว่าเส้นประสาทได้รับความเสียหายถาวรแล้วทันที เพราะสัญญาณอาจเปลี่ยนจากปัจจัยอื่น เช่น ความดันโลหิตต่ำ อุณหภูมิร่างกายเปลี่ยนแปลง ยาสลบ หรือการจัดท่าผู้ป่วย
ทีมผ่าตัดจึงต้องตรวจสอบตามลำดับ โดยอาจดำเนินการดังนี้
•  แจ้งศัลยแพทย์และวิสัญญีแพทย์ให้รับทราบความเปลี่ยนแปลงทันที
•  ตรวจสอบขั้วไฟฟ้า สายสัญญาณ และอุปกรณ์ว่าทำงานปกติหรือไม่
•  ประเมินความดันโลหิต การไหลเวียนเลือด อุณหภูมิ และระดับยาสลบ
•  ทบทวนขั้นตอนล่าสุดว่ามีการดึงรั้ง ปรับแนวกระดูก หรือใส่อุปกรณ์ในตำแหน่งเสี่ยงหรือไม่
•  พิจารณาหยุดหรือย้อนกลับขั้นตอนที่สงสัย พร้อมปรับการผ่าตัดตามสาเหตุที่พบ
หัวใจสำคัญคือการแยกให้ได้ว่าสัญญาณผิดปกติเกิดจากการเปลี่ยนแปลงทางระบบประสาทจริง หรือเป็นผลจากปัจจัยทางสรีรวิทยาและเทคนิคการตรวจ การประเมินจึงต้องอาศัยทีมงานที่มีประสบการณ์ ไม่ใช่ดูตัวเลขจากเครื่องเพียงอย่างเดียว

เทคโนโลยีเฝ้าระวังมีข้อจำกัดหรือไม่
IONM เป็นเครื่องมือช่วยเตือนและสนับสนุนการตัดสินใจ ไม่ใช่ระบบที่รับประกันว่าจะตรวจพบความเสียหายทุกชนิดได้ทั้งหมด ตัวอย่างเช่น SSEP ประเมินเส้นทางรับความรู้สึกเป็นหลัก จึงไม่สามารถใช้แทนการติดตามระบบประสาทสั่งการได้ ส่วน MEP ก็มีข้อจำกัดจากยาสลบบางชนิดและการใช้ยาคลายกล้ามเนื้อ
นอกจากนี้ การตรวจที่ไม่พบสัญญาณผิดปกติไม่ได้ตัดความเป็นไปได้ของอาการทางระบบประสาทหลังผ่าตัดทั้งหมด เพราะอาจเกิดความผิดปกติในเส้นทางที่ไม่ได้ติดตาม หรือเกิดอาการภายหลังสิ้นสุดการผ่าตัดได้ การตรวจร่างกายหลังผ่าตัดและการติดตามอาการจึงยังมีความสำคัญเสมอ

ค่าใช้จ่ายควรครอบคลุมอะไรบ้างเมื่อวางแผนผ่าตัด
ผู้ที่กำลังเปรียบเทียบค่าใช้จ่ายผ่าตัดกระดูกสันหลัง ควรสอบถามรายละเอียดมากกว่าราคาค่าผ่าตัดเพียงรายการเดียว เพราะค่าใช้จ่ายรวมอาจประกอบด้วยค่าศัลยแพทย์ ค่าวิสัญญีแพทย์ ค่าห้องผ่าตัด ค่าอุปกรณ์ยึดตรึงกระดูก ค่าตรวจภาพ ค่ายา ค่าห้องพัก และค่าฟื้นฟูหลังผ่าตัด รวมถึงค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมหากจำเป็นต้องใช้ระบบ IONM หรือระบบนำทางระหว่างผ่าตัด
สถานพยาบาลที่ให้บริการด้านกระดูกสันหลังโดยทั่วไปอาจมีบริการตั้งแต่ตรวจวินิจฉัยอาการปวดหลังและปวดคอ ทำ MRI หรือ CT Scan วางแผนรักษาแบบไม่ผ่าตัดด้วยยาและกายภาพบำบัด ไปจนถึงการผ่าตัดส่องกล้อง การขยายช่องทางเดินเส้นประสาท และการเชื่อมข้อกระดูกสันหลัง พร้อมดูแลฟื้นฟูหลังการรักษา ซึ่งการเลือกแนวทางขึ้นอยู่กับโรคและความเหมาะสมของแต่ละคน
ก่อนตัดสินใจ ควรถามให้ชัดว่าราคาที่ได้รับรวมการเฝ้าระวังระบบประสาทหรือไม่ มีค่าอุปกรณ์เพิ่มเติมอะไรบ้าง และครอบคลุมการดูแลหลังผ่าตัดเพียงใด เพราะวิธีผ่าตัดและเทคโนโลยีที่ใช้แตกต่างกันได้มากในแต่ละกรณี

เลือกทีมรักษาที่อธิบายความเสี่ยงและแผนรับมือได้ชัดเจน
การลดความเสี่ยงจากการผ่าตัดไม่ได้ขึ้นอยู่กับเครื่องมือเพียงอย่างเดียว แต่ต้องอาศัยการประเมินก่อนผ่าตัด การวางแผนโดยศัลยแพทย์ วิสัญญีแพทย์ และทีมติดตามระบบประสาท ตลอดจนการตรวจร่างกายหลังผ่าตัดอย่างต่อเนื่อง
หากกำลังพิจารณาผ่าตัดกระดูกสันหลัง ควรสอบถามแพทย์ว่ากรณีของตนมีความเสี่ยงต่อเส้นประสาทในระดับใด จำเป็นต้องใช้ IONM หรือไม่ และหากสัญญาณผิดปกติระหว่างผ่าตัด ทีมรักษามีแนวทางตอบสนองอย่างไร ส่วนการเปรียบเทียบค่าใช้จ่ายผ่าตัดกระดูกสันหลัง ควรพิจารณาความครบถ้วนของแผนรักษาและการดูแลความปลอดภัยควบคู่กับราคา เพื่อให้เข้าใจทั้งประโยชน์ ข้อจำกัด และสิ่งที่ต้องเตรียมตัวก่อนตัดสินใจ

วิวัฒนาการของการผ่าตัดกระดูกสันหลังผ่านกล้องแผลเล็กในปัจจุบัน ช่วยเปลี่ยนมุมมองเรื่องค่าใช้จ่ายและระยะเวลาการรักษาไปอย่างสิ้นเชิง ด้วยความแม่นยำสูงที่ลดการบาดเจ็บของกล้ามเนื้อและเสียเลือดน้อย ทำให้ผู้ป่วยฟื้นตัวได้รวดเร็ว ลดจำนวนวันที่ต้องนอนพักรักษาตัวในโรงพยาบาล ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยให้ควบคุมงบประมาณได้ง่ายขึ้นและกลับคืนสู่สภาวะปกติได้ไวกว่าที่เคย

https://www.s-spineandjointhospital.com/blogs/spine-surgery-is-your-choose/
https://www.s-spineandjointhospital.com/

เข้าชม : 7





Re หัวข้อ :
รูปประกอบ : Limit 100 kB
ไอคอน : ย่อหน้า จัดซ้าย จัดกลาง จัดขวา ตัวหนา ตัวเอียง เส้นใต้ ตัวยก ตัวห้อย ตัวหนังสือเรืองแสง ตัวหนังสือมีเงา สีแดง สีเขียว สีน้ำเงิน สีส้ม สีชมพู สีเทา
อ้างอิงคำพูด เพิ่มเพลง เพิ่มวีดีโอคลิป เพิ่มรูปภาพ เพิ่มไฟล์ Flash เพิ่มลิงก์ เพิ่มอีเมล์
รายละเอียด :
ใส่รหัสที่ท่านเห็นลงในช่องนี้
ชื่อของท่าน :


 
email สำนักงาน pna_nfedc@nfe.go.th 

สำนักงานส่งเสริมการเรียนรู้ประจำจังหวัดพังงา
  ๕๙ หมู่ที่ ๓   ตำบลตากแดด อำเภอเมืองพังงา  จังหวัดพังงา  ๘๒๐๐๐ โทร ๐๗๖ - ๔๘๑๐๓๕ - ๖ โทรสาร ๐๗๖ - ๔๘๑๐๓๗
 มีปัญหาในการใช้งานติดต่อผู้ดูแลระบบ  
muekzero24@gmail.com   ขอบคุณ อ.นิกร เกษโกมล ผู้พัฒนา cms

email   pna_nfedc@nfe.go.th 
 
Powered by MAXSITE 1.10